Altaarstukken project

Op reis in Oost Slowakije droomde de beeldhouwster Hanneke de Munck over nieuwe beelden in hout. De 15e Eeuwse  altaarstukken inspireren haar.
Waaraan kan in onze tijd een altaar worden gewijd? Welke beelden zijn heilig voor ons?
Hanneke de Munck wil religie teruggeven aan de mensen als één van de aspecten van het menselijke, als een soort zintuig waarmee je verbondenheid beleeft.
Een altaarstuk wordt dan een ruimtelijk “Gesamtkunstwerk” gewijd aan een menselijke waarde, die we in onze eigen tijd als kostbaar ervaren.
Animistische beelden, de Almoeder, Isis en Osiris, God, Christus en de profeten en universele vormen kunnen erin aanwezig zijn.
De altaarstukken  kunnen de vorm van het traditionele drieluik en van een veldschrijn aannemen of meer een totem benaderen. 
Met het gebruik van symboliek en vormen uit de verschillende religies en dat te combineren met moderne vormen, kunnen er fascinerende beelden ontstaan; nieuwe altaarstukken.
Altaarstukken bieden kunstenaars een goede gelegenheid om samen te werken vanuit verschillende disciplines in ruimtelijk objecten,  die als dragers van kunstwerken van beeldhouwer en schilder, graficus en dichter, tegelijkertijd sokkel, paneel en omlijsting zijn.
Hanneke de Munck nodigt een collega kunstenaar uit om samen te werken. Het traject is iedere keer anders. Er zijn nu twaalf altaarstukken ontstaan, waarvan sommige direct en andere indirect met een andere kunstenaar samengaan, zoals Narek, dat is geïnspireerd door de Armeense dichter Narekatsi uit de 10e eeuw.
De laatste drie altaarstukken zijn tot stand gekomen in samenwerking met drie leden van het Beeldhouwerscollectief ( ABK).  Deze serie nieuwe altaarstukken willen de kunstenaars op plaatsen neer te zetten waar veel mensen samenkomen.
 
DOWNLOADS

Download hier het artikel "Beelden van een andere werkelijkheid" van Marieke van Vlierden, kunsthistorica.

Download hier het artikel "Elf altaren – één ‘leitmotiv’" van Sya van ’t Vlie, kunsthistoricus.

Bekijk de lijst publicaties, voorstellingen en lezingen van het Altaarstukken Project. 

VIDEO

Bekijk hier de video impressie van de expositie TOEGEWIJDE KUNST - Wat is er nog heilig? Deventer.

Bekijk hier de video impressie van de expositie
11 Moderne Altaarstukken in het WTC Amsterdam.


Beschrijvingen van de Altaarstukken die Hanneke de Munck maakte in samenwerking met verschillende kunstenaars:
 
1.
De Zondvloed, Ark van Noach, een drieluik,  samen met Hélène Min, beeldhouwster.
Het werk bestaat uit:

Altaarkast met twee vleugels, zwartgeteerde buitenkant met ingekerfde tekst uit de Bijbel;
Twee Dolfijnen van plataanhout, 80 en 90 cm hoog;
Een  Oceaan van gekleurde vissenhuiden over de binnenzijde van de kast en de vleugels, van Hélène Min.
Twee stukken boomstam, populier, 55 cm hoog;
Een gekleurd altaarblok, ca.70 cm hoog;
Op een podium.
Totale hoogte 255 cm.

   

2.
Orpheus’ Verheerlijking van de Natuur , samen met Kees van Burg, kunstschilder.

In de vorm van een veldschrijntje.
Klein altaarkastje van eikenhout,
Houten zuil uit Indonesië, ca 100 cm hoog;
Figuur van Orpheus op kelk, ca 25 cm hoog, eikenhout,van Hanneke de Munck.
Kees van Burg beschilderde de binnenzijde van het kastje met  magnolia - motief.

 

3. 
De Wetten van het Hart, een drieluik met een dubbele poort, samen met Shawky Ezzat, kunstschilder.

Een antieke Pakistaanse poort, ca 150x195 cm cederhout;
Twee figuren van Profeten, lindehout, ca 70 cm hoog, gesneden door Hanneke de Munck
Een tweede, multiplex houten, poort van 6 cm dik, beschilderd door Shawky Ezzat.
Teksten op deze poort in Arabisch, Latijns en Hebreeuws;
Podium van 200x200x15 cm, grenen balken.

 

4.
Adam en Eva, een tweezijdig drieluik, samen  met Sietse H. Bakker, vrije grafiek.

Centraal paneel, tweezijdig, met beelden van linden - en eikehout door Hanneke de Munck, 110x110 cm,
Twee vleugels van 6cm dik perenhout, 105 cm hoog, reliëf gesneden en gekleurd met inkten door Sietse Bakker;
Met tekst uit de bijbel; het evangelie van Johannes;
Het gedicht Het Woord van Olga Sedakova; en het gedicht Zwarte Aarde van Osip Mandelstam.
Op een zwart blok van  ca. 80x80x80 cm met lege predella.

 

5.  Engelen altaar.

Figuur van een Engel, ca 60 cm hoog, olijfhout;
In ondiepe centrale kast met één vleugel en diepe predella.
Totale hoogte inclusief podium en kist ca 160 cm.

 

6. Het Geheugen, samen met Klaas Govers, dichter en componist.

Beeld van Walvisjong, ca 175 cm hoog, van eikenhout door Hanneke de Munck op houten blok op een podium, totale hoogte ca.320 cm.
Een gedicht van Klaas Govers, geschreven in de holte van het blok hout en op geluidsinstallatie met de stem van de dichter.

 

7. Het Voedsel.

Totem van Beer met Zalm, oud hout en zwart graniet;
Krantenknipsel met een verslag van de Wereldvoedselsituatie, sealed in blokje perspex en verzonken in het podium, 6x6 cm;
Tekst op de rand van het podium: … en geef ons heden ons dagelijks brood…
Podium ca 110x110x40, totale hoogte ca. 180 cm

 

8. Narek, een schrijn.

Aangespoeld blok hout van Schiermonnikoog, ca 175 cm hoog, met daarin vastgebonden het
Beeld van purperhart.
Naar het Boek der Klaagzangen van Gregor Narekatsi, Armeens dichter en monnik uit de 10e eeuw.
 
Slaviste Anne Stoffel over Narek: nárek met een háček op de r staat in het Tjechisch- Duits woordenboek van Jan Volný: nářek – das Jammern, das Gejammer, die Klage.

 

9. De Gegeven Tijd.

In een boomschrijntje de hand van God van perehout en God zelf erbovenop, ca 90 cm.
Naar aanleiding van de ABK thema expositie bij kasteel Sijpesteijn
 

10. Schreeuw in het Heelal, samen met Leo van den Bos, beeldhouwer.

Geïnspireerd door een compositie van Galina Oestvolskaja.
Drie beelden van taxus hout zijn geplaatst in een abstracte compositie van hout. De vorm is afgeleid van een "Gespreng", de bovenbouw van een gotisch hoogaltaar.
De totale hoogte is 5 meter.

11. Na de Mythe, een schrijn samen met Jan van Schaik, beeldhouwer.
 

Het beeld Het Gezin, 100 cm hoog kersenhout, is geplaatst in een schrijn van wilgetakken. Het geheel staat op een open blok waar de wilgetakken zichtbaar zijn die in de aarde staan. De takken zullen gaan uitlopen.
De totale hoogte is ca. 3 meter.

 
12. De Leegte, samen met Deirdre McLoughlin, beeldhouwster.

Het hooggestookte ceramische beeld van Deirdre McLoughlin, Empty Form 40x27x25 cm, ligt op een altaarconstructie van zware balken van Hanneke de Munck.
 
noot
De vorm van het oude altaarstuk als geheel is een houten meubel, eigenlijk een installatie, dat als een bouwwerk in de ruimte staat.
Het centrale deel is een ondiepe kast met vleugels die de kast kunnen afsluiten en met een bovenstuk, dat in de eenvoudigste vorm een driehoek is . Maar het bovenstuk kan zo veelvormig zijn dat het een woud lijkt, waar weer kleine vrijstaande beelden in staan. De onderkant bestaat uit een zgn. predella, dit is een minder hoge kast, weer met beeldhouwwerk of met een beschilderd paneel. De randen zijn als lijsten  en soms ook versierd met houtsnijwerk. Het geheel staat op een altaar of tafelblok.
In de centrale kast staat het beeld of de beeldengroep, waar het altaar aan gewijd is. De ruimte in deze kast kan ook onderverdeeld zijn. Soms zijn er dubbele vleugels/ luiken. De binnenkant is in heldere kleuren beschilderd met veel goud, terwijl de buitenkant veel gedempter en rustiger is.
In Levoča staat het hoogste altaar van 18 meter van meester Pavol, een 15e eeuws beeldhouwer en ereburger van de stad. Maar de altaren komen in alle formaten voor en van zeer rijk tot heel eenvoudig.
De manier waarop altaarstukken in de 15e eeuw zijn vormgegeven heeft zijn werking in onze cultuur grotendeels verloren, als eigendom van het instituut kerk, ondersteunt het haar dogma’s en mensen kennen de betekenissen niet meer van de heiligenlevens die erin worden uitgebeeld.


Expositie in het WTC 2011, v.l.n.r De Zondvloed, Het Geheugen, Het Voedsel